Bilgisayarınızın eskisi kadar hızlı çalışmadığını mı fark ettiniz? Donma, kasma ve sık sık karşılaştığınız hatalar nedeniyle bilgisayarınız adeta kullanılmayacak hale gelmiş olabilir. İhtiyaçların zamanla değişmesi, sisteminizi zorlayan asıl nokta olsa da bazı dokunuşlarla bilgisayarınızı yeniden canlandırmanız mümkün. Peki, doğru yöntemlerle bilgisayar hızlandırma nasıl yapılır? Uygulayabileceğiniz yöntemleri bu rehberde bir araya getirdik.
Bilgisayarlar zamanla yavaşlayabilir, donmaya ve kasmaya başlayabilir. Bu durum günümüzde pek çok kullanıcının başına gelir. Dilerseniz, PC hızlandırma işlemlerine geçmeden önce bilgisayarınızın neden yavaşlamış olabileceğine değinelim. Çünkü sebepleri öğrenmek, birçok konuda çözüme giden yolları aydınlatabilir.
Bilgisayarlar kullanım sırasında oluşan veri kirliliği, gereksiz uygulamalar, yanlış yapılandırma ve donanım kaynaklı nedenlerden dolayı performans problemleri yaşar. Birçoğunun çözümü oldukça pratiktir. Ancak bilgisayar hızlandırma yolları ile çözüm aramadan önce performans kaybının nedenlerini öğrenmelisiniz. Yavaşlamanın nedenleri bunlar olabilir:
Yavaşlayan ve performans sorunları olan bilgisayarınızı hızlandırmaya ilk olarak yazılımsal iyileştirmeler ile başlayabilirsiniz. Belirli aralıklarla gerçekleştireceğiniz sistem temizliği, başlangıç uygulamalarını kontrol etme ve sisteminizi güncel tutma gibi yazılımsal bilgisayar hızlandırma yöntemleri, performans açısından oldukça faydalıdır.
Gereksiz dosyalar, silinen uygulamalardan geriye kalanlar, artık kullanılmayan önbellek dosyaları gibi birçok küçük boyutlu veri, zamanla bir yığın haline gelir ve performans kayıplarına neden olur. Bunun önüne geçmek ve bilgisayarı hızlandırmak için sistem temizliği yapabilirsiniz:
Antivirüs, mesajlaşma veya güncelleme araçları, daha iyi bir deneyim sunmak için başlangıçta çalışır. Ancak bu durum bir noktadan sonra bilgisayarın yavaş açılmasına ve performans kaybına neden olur. Bilgisayar açılış hızlandırma işlemi için başlangıç programlarını gözden geçirerek gereksiz olanları devre dışı bırakabilirsiniz. Başlangıç uygulamalarını düzenlemek için:
| Mülk adı | Etki seviyesi | Önerilen işlem |
|---|---|---|
| Güvenlik/Antivirüs (Kaspersky, ESET, Avast vb.) | Yüksek | Açık bırakın |
| Bulut depolama (OneDrive, Dropbox) | Orta | Senkronizasyonu kullanıyorsanız açık bırakın |
| Mesajlaşma uygulamaları (Discord, WhatsApp) | Orta | Kapatabilirsiniz |
| Müzik uygulamaları (Spotify vb.) | Orta | Kapatabilirsiniz |
| Oyun platformları (Steam, Epic Games) | Orta | Otomatik güncellemeleri tercih etmiyorsanız kapatabilirsiniz |
| Donanım sürücüleri (NVIDIA, AMD, Intel) | Orta | Açık bırakın |
| Üretici yazılımları (HP, Asus, Lenovo vb.) | Orta | Kapatabilirsiniz |
| Güncelleme hizmetleri (Adobe Update vb.) | Orta | Kapatabilirsiniz |
Sürücü (driver), işletim sistemi ile donanım arasındaki bağlantıyı kuran yazılımdır. İşletim sistemi ve uygulamalar tarafındaki değişikliklerle birlikte sürücü yazılımındaki çeşitli hatalar, performans kayıplarına yol açabilir. Düzenli aralıklarla sürücü güncellemeleri yaparak donanımın işletim sistemi ve uygulamalarla en iyi şekilde çalışmasını sağlayabilirsiniz.
Örneğin, ekran kartı sürücüleri en sık güncellenenler arasında yer alır. NVIDIA ve AMD, özellikle AAA oyunların çıkışıyla birlikte daha iyi performans sunabilmek adına sürücülerini günceller. Aynı zamanda bu güncellemeler ile çeşitli hataları giderirken birçok yeni özelliği de kullanıma sunarlar. Sürücü güncellemeleri için Windows Update aracını veya NVIDIA App gibi üretici yazılımlarını kullanabilirsiniz.
Bilgisayar performansı artırma için uygulayabileceğiniz yazılımsal düzenlemeler belirli oranda yardımcı olacaktır. Ancak kayda değer performans artışları için bu düzenlemeleri, donanımsal güncellemelerle de desteklemeniz gerekir. Hemen her kullanıcının gerçekleştirebileceği RAM ve SSD takviyesi, toz temizliği, termal macun değişimi gibi müdahalelerle bilgisayarınızı hızlandırabilirsiniz.
Bilgisayarların kısa süreli hafıza birimi olan RAM, performans ile doğrudan ilgilidir. Tarayıcınızda sekme sayısı arttıkça performans sorunları ortaya çıkıyor veya birden fazla uygulama ile çalışırken bilgisayarınız zorlanıyorsa RAM yükseltmesi çözüm olabilir. Ancak PC hızlandırma için RAM yükseltmesine başvuracaksanız, öncesinde bilgisayarınız hakkında bilgi sahibi olmalısınız.
Unutmayın, laptop hızlandırma için RAM yükseltme imkanı daha sınırlıyken masaüstü bilgisayarlarda daha esnektir. Öncelikle bilgisayarınızın sunduğu RAM slotlarının sayısına bakın. Örneğin, dizüstü bilgisayarınızda tek RAM slotu bulunuyorsa, bu mevcut olanı çıkarıp tamamen yeni bir RAM almanız gerektiği anlamına gelir. Ek slot bulunuyorsa uyumlu bir RAM ile kapasite artışı yapabilirsiniz. RAM artırmanın püf noktası, uyumlu olan RAM’i seçebilmektir. Sisteminizle uyumlu DDR nesline, frekans hızına ve gecikme değerine sahip RAM’leri tercih etmelisiniz.
Bilgisayarda gözle görülür performans artışını en çok hissedeceğiniz yöntem SSD yükseltmesidir. Halihazırda performans sorunları yaşadığınız bilgisayarda, depolama birimi olarak bir HDD yer alıyor olabilir. Dakikada maksimum 7200 devirde dönen disk ve mekanik aksama sahip HDD’ler uzun yıllar başarıyla görevini yerine getirmiş olsalar da bugünün şartları için geçerli seçenek değiller. SSD’ler ise tamamen dijital ve yüksek okuma-yazma hızlarına sahiptir.
Bilgisayarınızda yer alan HDD’yi kolaylıkla SSD ile değiştirebilirsiniz. Bu size saniyelerle ölçülen açılış süresi, çok daha hızlı yüklenen oyunlar olarak geri dönecektir. Halihazırda SSD kullanan bir sistem için de çeşitli yükseltme seçenekleri söz konusu olabilir. Depolama alanınızı artırabilir veya anakartınız destekliyorsa daha yüksek hızlar sunan bir SSD’ye geçiş yaparak bilgisayarınızı hızlandırabilirsiniz.
Elektronik cihazların pek çoğu belirli bir süre çalıştıktan sonra ısınmaya başlar. Bilgisayarlarda CPU ve GPU kaynaklı bu ısınma, performans düşüşlerinin başlıca nedenlerindendir. Haliyle ısınma sorununu çözerek bilgisayarınızı hızlandırabilirsiniz. Bunun için öncelikle fan ve kasa temizliği ile işe başlayabilirsiniz. Biriken tozlar fanların dönüşünü ve kasa içerisindeki hava akışını olumsuz etkiler. Mümkünse kasanıza fan ekleyebilir veya mevcut fanları daha güçlü olanlarla değiştirebilirsiniz.
Termal macun, sistem soğutmasında en etkili noktadır. İşlemci ve GPU ile soğutma ünitesi arasındaki milimetrik boşluğu doldurarak ısı iletimini güçlendiren termal macunun yapısı zamanla bozulur. Belirli aralıklarla termal macun değişimi yaparak soğutma sisteminin ilk günkü performansıyla çalışmasını sağlayabilirsiniz.
Bilgisayarınızı hızlandırmak için uygulayabileceğiniz yazılımsal ve donanımsal birçok farklı yöntem mevcut. Bu yöntemlerin bir kısmı tek başına bile büyük performans artışları sağlarken bazıları ise ufak ancak faydalı sonuçlar verir. Özellikle HDD kullanıyorsanız disk birleştirme, görsel efektlerden ödün verme gibi yöntemleri de uygulayarak bilgisayarınızı hızlandırabilirsiniz. Şimdi dilerseniz bu yöntemlerin detaylarına bakalım.
SSD upgrade işleminin mümkün olmadığı durumlarda mevcut HDD’nin performansını iyileştirmeye odaklanabilirsiniz. Disk birleştirme bu amaçla sıklıkla başvurulan yöntemlerdendir. Çalışma sırasında veriler diskin belirli bölümlerine yazılır, silme işlemleri neticesinde ise veriler arasında boşluk oluşur. Belirli bir süre sonra verilerin HDD’ye yazılabilmesi için parçalanması gerekebilir.
Mekanik HDD’ler için diskin farklı noktalarındaki veriye ulaşmak zahmetli hale gelirken işlem süreleri de uzar. Yani performans düşer. Disk birleştirme işlemi, dağınık veriyi bir araya getirerek boşlukları diskin sonuna taşır. Böylelikle ihtiyaç duyulan veriye erişim çok daha hızlı gerçekleştirilebilir. Tamamen dijital olan SSD’ler için böyle bir işleme gerek olmadığının da altını çizmek gerekir.
Windows daha etkileyici kullanıcı deneyimi sunmak adına çeşitli görsel efektlerden faydalanır. Sistem kaynaklarının düşük olduğu durumlarda bu efektler ekstra yük haline gelebilir. Bunları devre dışı bırakarak PC’yi az da olsa hızlandırabilirsiniz. Görsel efektleri devre dışı bırakmak için:
Performans artışı için Windows hızlandırma yöntemleri gibi BIOS/UEFI arayüzü üzerinden gerçekleştirebileceğiniz birkaç yöntem de bulunur. Bu ayarları tek tek değiştirip sonuçlarını kontrol etmeniz daha doğru olacaktır. Aksi durumda bir sorunla karşılaşırsanız, nedenini belirlemeniz daha zor olabilir. Bunun için şu adımları izleyebilirsiniz:
Eğer bütün bu yöntemler sizin için hala yeterli gelmediyse, yeni bir bilgisayar satın alabilir veya PC toplama rehberi başlıklı içeriğimize göz atarak yeni bir bilgisayar toplayabilirsiniz.
