İçerik
Aradığınız bilgisayarı bir türlü bulamıyor musunuz? Kiminin ekran kartı yetersiz, kiminin anakartı yükseltmeye imkan tanımıyor derken arayışınız uzun süre devam edebilir. Bu noktada tek bir bilgisayar markasına odaklanmak yerine kendi sisteminizi toplamayı da tercih edebilirsiniz. Peki, bilgisayar nasıl toplanır? PC toplama sürecinde işinize yarayabilecek tüm detayları sizin için derledik.
PC toplamak için şu adımları izleyebilirsiniz:
Daha fazla bilgiye ihtiyacınız varsa, aşağıda tüm detayları bulabilirsiniz.
Kendi bilgisayarınızı toplamaya karar verdiğinizde, işe bileşenlerin seçimiyle başlamalısınız. Bu bileşenlerin başında anakart, işlemci ve ekran kartı gelir. Her bir bileşeni ihtiyaçlarınızı, kullanım amacınızı, birbirleriyle uyumluluklarını ve bütçenizi dikkate alarak belirlemelisiniz.
Masaüstü PC toplarken kasa seçiminin genellikle estetik yönü üzerinde durma eğilimi gösterebilirsiniz. Görünüş ve RGB ledler her ne kadar önemli olsa da bilgisayar kasası seçerken boyut, bileşenlerle uyumluluk, hava akışı, kablo yönetimi ve bağlantı noktaları gibi birçok kriteri göz önünde bulundurmalısınız.
Kasa seçiminde ilk olarak boyut tercihini netleştirerek seçeneklerinizi daraltabilirsiniz. Masaüstü bilgisayar kasalarını boyut açısından üç ana kategoriye ayırmak mümkündür. Bunlar;
Topladığınız sistem için kasa boyutunu belirledikten sonra seçeceğiniz anakart ve ekran kartının kasayla uyumlu olduğunu kontrol etmelisiniz. Özellikle NVIDIA GeForce RTX 5090 ve AMD Radeon RX 9070 XT gibi yeni nesil ekran kartları, oldukça büyük boyutlu olmalarıyla ünlüdür. Benzer kontrolleri fanlar veya sıvı soğutma radyatörü için de yapmalısınız.
Kablo yerleşimini belirli ölçüde plastik kelepçeler veya kablo cırtları ile çözebilirsiniz. Ancak bazı kasalar, bu iş için özel kanallar ve boşluklar sunar. Bir diğer nokta ise kasanın ön yüzeyindeki bağlantı noktalarıdır. Önemsiz gibi görünse de kullanım sırasında her zaman kasanın arkasına uzanmak pratik olmayacaktır.
Anakart, bilgisayarın tüm bileşenlerini birbirine bağlayan ve aralarındaki iletişimi yöneten devre kartıdır. Bir bakıma bilgisayarın iskeleti benzetmesi de yapılabilir. Bu nedenle PC toplarken belirlenmesi gereken bileşenlerin başında gelir. Anakart seçiminin ardından işlemci, RAM, güç kaynağı ve depolama tercihlerini şekillendirebilirsiniz.
Anakartlar, belirli işlemcilerle çalışmak üzere tasarlanır. Örneğin, AMD uyumlu bir anakart ile Intel işlemci kullanmanız pek mümkün değildir. Hatta bu seçicilik aynı markanın farklı nesillerine göre de değişiklik gösterir. Güncel AMD işlemciler AM5 tipi soket kullanırken daha önceki nesil işlemciler ise AM4 soketini kullanır.
Masaüstü bilgisayar toplarken tercih edebileceğiniz anakartın çipsetine de dikkat etmelisiniz. Çipset, anakartın yeteneklerinde belirleyici konumdadır. Ancak çipset yerine anakart üzerinde yer alan RAM slotu sayısı, desteklediği RAM tipi, ne tür depolamaya gerek duyulduğu gibi detaylara dikkat edebilirsiniz.
Anakart seçiminde dikkat etmeniz gereken bir diğer nokta da anakartın boyutudur. Kasalara benzer biçimde ATX, Micro-ATX ve Mini-ITX olmak üzere farklı boyutlar söz konusudur. Standart boyuttaki ATX anakartlar boyut açısından büyük olmakla birlikte RAM slotu, M.2 yuvaları, Wi-Fi ve Bluetooth desteği, USB portları açısından zengindirler. Orta boyutta Micro-ATX’ler fiyat performans odaklı anakartlardır. Bazı özelliklerinden feragat eden anakartlar, daha az ancak yeterli bağlantı noktası sunar. Mini-ITX’ler ise küçük sistemler için minimal özelliklere sahiptir.
İşlemci için sıklıkla bilgisayarın beyni benzetmesi yapılır ki bu oldukça yerindedir. Bilgisayarın tüm hesaplama görevlerini yerine getiren bu bileşeni seçerken dikkat etmeniz gereken teknik detaylar vardır. Bu teknik detaylar, ilk defa sistem toplayanlar için süreci karmaşık hale getirebilir.
İşlemci dünyası Intel ve AMD olmak üzere ikiye ayrılır. Bu tercihiniz anakart seçiminizle de ilişkilidir. Üreticilerin kullandığı isimlendirme sistemi ise işlemci seçimini kolaylaştırır. Intel tarafında giriş seviyesinden üst segmente doğru işlemciler Core Ultra 3, Core Ultra 5, Core Ultra 7 ve Core Ultra 9 şeklinde adlandırılır. AMD işlemci modellerinde bu adlandırma Ryzen 3, Ryzen 5, Ryzen 7 ve Ryzen 9’dur. Benzer adlandırmalar olduğu gibi, örneğin Core Ultra 3 ve Ryzen 3 işlemciler aynı segmenttedir.
Üreticiler işlemcilerini nesillerine ve yeteneklerine göre de ekler ile tanımlar. Örneğin, Intel Core Ultra 5 245K veya AMD Ryzen 5 9600X şeklinde modellerle karşılaşabilirsiniz. Intel işlemci modellerinde K serisi işlemciler çarpan kilidinin açık olması sayesinde hız aşırtma yani overclock için elverişlidir. Bu da performans gerektiren kullanım amaçları için tercih edilmelerinin temel nedenidir. F serisi ise dahili ekran kartına sahip değildir. AMD tarafında X serisi işlemciler daha yüksek performans ile öne çıkarken, X3D serisi işlemciler oyun bilgisayarı toplama için ideal seçenektir.
İsimlendirme sistemi ihtiyacınız olan işlemciyi belirlemenize yardımcı olsa da, göz önünde bulundurmanız gereken teknik özellikler de bulunur. İşlemci frekansı bu özellikler arasında en önemlisidir. Frekans değeri (GHz), işlemcinin saniyede kaç milyar işlem döngüsü gerçekleştirdiğini ifade eder. Çekirdek sayısı arttıkça işlemcinin aynı anda işlem yürütme kapasitesi artar. L3 önbelleği ise işlemcideki depolama birimidir. Önbelleğin artması performansa olumlu etkide bulunur. Çeşitli kullanım senaryolarına göre tercih edebileceğiniz işlemciler içinse şu örneklere göz atabilirsiniz:
Bilgisayarda soğutucu seçimi, sisteminizin performans kaybı yaşamadan uzun süre çalışabilmesini sağlar. Bu amaçla hava soğutma veya sıvı soğutma kullanılır. Her ikisinin bir arada kullanımı da oldukça yaygındır. Hava soğutma, masaüstü bilgisayarlar için standart kabul edilir. Ancak fan sayısı ve yerleşimi soğutma performansında önemli etkiye sahiptir. Sıvı soğutma ise performans odaklı masaüstü oyun bilgisayarları ve iş istasyonlarında tercih edilir.
Hava soğutmada fanlar, bakır borular ve alüminyum bloklardan faydalanılır. Yaygın olarak tercih edilen PC hava soğutma sistemi, maliyet açısından genelde daha avantajlıdır. Kasanın yüzeylerine fanlar, hava girişi ve çıkışını maksimize edecek şekilde yerleştirilir. Bu sayede kasa içerisinde hava sirkülasyonu ile soğutma sağlanır.
Diğer taraftan işlemcinin soğutulması için de stok veya kule tipi soğutucu kullanılır. Stok soğutucu çoğu zaman giriş seviyesi sistemler için yeterlidir. Kule tipi soğutucularda işlemci ısısı bakır boru ile daha geniş bir yüzeye yayılır ve soğutucu fan ile daha etkili soğutma gerçekleştirilir.
Bilgisayarda sıvı soğutma, giderek yaygınlaşan ve çoğu zaman hava soğutmadan daha etkili sonuçlar veren bir yöntemdir. Sıvı soğutma sisteminde özel sıvı fanlar yardımıyla soğutulur. Ardından bu soğuk sıvı doğrudan işlemci üzerinden geçirilir. Bu döngü tekrarlanır ve işlemci etkili bir şekilde soğutulur. Gelişmiş sistemlerde sadece işlemci değil, sıvı soğutma ekran kartının soğutulması için de kullanılabilir.
Bir sistem toplarken özellikle de amacınız oyun oynamaksa ekran kartı sizin için en önemli bileşendir. Tüm sistem maliyeti içerisinde de en yüksek paya sahip olan ekran kartının seçiminde dikkate alınması gereken birkaç kriter bulunur. Doğru ekran kartını bulabilmek adına öncelikle kullanım amacınızı netleştirmelisiniz. Örneğin, yeni çıkan her oyunu 2K veya 4K çözünürlükte ve ultra ayarlarda mı oynamak istiyorsunuz? Ya da sizin için 1080p oyun için oldukça yeterli ve fiyat performans bilgisayar sistemi mi topluyorsunuz? Bu soruların yanıtını bulmanız önemlidir. İhtiyaç ve beklentilerinizi netleştirmek, hangi seviyede bir ekran kartı seçeceğinizi kolaylaştırır.
NVIDIA, AMD ve Intel tarafından üretilen ekran kartı serileri arasından seçim yapabilirsiniz. NVIDIA ekran kartları yapay zeka ve DLSS teknolojileriyle, AMD sunduğu fiyat performans dengesiyle, Intel ise genelde uygun fiyatıyla öne çıkar. Ekran kartları, toplama bilgisayar maliyeti üzerinde belki de en büyük paya sahiptir. Bu nedenle sizin için en uygun ekran kartını seçmek oldukça önemlidir.
Ekran kartı seçiminde etkili olan bir diğer kriter de VRAM’dir. VRAM, ekran kartının kendisine ait olan bellektir. Ekran kartı çalışma sırasında kendi üzerindeki bellekleri kullanır. 8 GB VRAM’i giriş seviyesi olarak ele alabilirsiniz. Bugün birçok yeni nesil oyun için bu değerin yetersiz kalmaya başladığını da belirtmek gerekir. 12 GB ve 16 GB VRAM tercihi daha yüksek çözünürlükte ve akıcı bir şekilde oyun deneyimi elde etmenizi sağlar.
Buna ek olarak, güncel oyunlarda iyi performans almak için NVIDIA’nın RTX serisi ekran kartlarına öncelik verebilirsiniz. Özellikle DLSS (Deep Learning Super Sampling) teknolojisiyle birlikte daha yüksek fps değerlerine ulaşabilir ve yeni nesil oyunları daha akıcı şekilde oynayabilirsiniz. Ray Tracing desteğiyle birlikte muhteşem ışıklandırmalara da tanık olabilirsiniz.
Burada sıraladığımız farklı kullanım amaçlarına yönelik ekran kartı önerileri seçim sürecinizi kolaylaştırabilir:
RAM (Random Access Memory), bilgisayarların çalışma sırasında veri saklamak amacıyla kullandığı bellektir. Bu yüksek hızlı bileşenler, verilerin kısa süreli saklanmasını ve işlemci tarafından hızlı bir şekilde erişilmesini sağlar. RAM söz konusu olduğunda öncelikle GB cinsinde kapasiteden söz edilir. RAM’in düşük olması, uygulamaların yavaş açılması veya sisteminizin sürekli donmasına neden olabilir. RAM’in yüksek olması ise aynı anda birden çok programı akıcı bir şekilde kullanabilmenizi sağlar.
Bellek (RAM) seçiminde kapasitenin yanı sıra nesil, MHz ve gecikme (CL) değerlerine dikkat edilir. İlk olarak kapasite üzerinden ilerlemek işinizi kolaylaştıracaktır. Örneğin, 16 GB RAM genellikle standart olarak kabul edilir. Oyun ve performans gerektiren işlemler için 32 GB ve üzeri RAM miktarı daha doğru olacaktır.
Miktar kadar hangi nesil RAM teknolojisini tercih edeceğiniz de önemlidir. DDR4 RAM’ler hala yaygın olsa da eski nesildir. DDR5 RAM’ler güncel olmakla birlikte daha yüksek performans sunar. RAM almadan önce anakartınızın hangi teknolojiyi desteklediğine dikkat etmeniz gerekir. DDR5 destekleyen anakartlar ile DDR4 RAM’leri kullanmanız mümkün değildir.
DDR5 RAM’ler yeni nesil teknolojiye sahip olmakla birlikte çok daha yüksek performans sunarlar. İleriye dönük bir PC toplamak adına DDR5 RAM’li bir sistem kurgulamanız daha iyi olabilir. Nitekim DDR4 RAM’ler, DDR5’lere kıyasla performans yönünden birkaç adım geridedir. Ancak DDR4 RAM’ler tercih edilerek daha düşük maliyetlerle ihtiyaç duyulan sistemler de oluşturulabilir.
16 GB RAM günlük kullanım, ofis kullanımı ve giriş seviyesi oyuncu sistemleri için yeterlidir. 32 GB RAM, orta segment oyuncu sistemleri ve daha ağır profesyonel işler için toplanan sistemlere daha uygundur. 64 GB ve üzeri RAM tercihi doğrudan profesyonel kullanıma yönelik hazırlanan sistemler için idealdir.
RAM seçiminde dikkatlerden kaçmaması gereken en önemli noktalardan biri de MHz değeridir. RAM’lerde MHz türünden verilen frekans değeri, saniyedeki veri işleme döngüsünü ifade eder. MHz değeri ne kadar yüksekse RAM’in performansı da o kadar yüksektir. MHz ile birlikte CL yani gecikme değerine de dikkat etmelisiniz. CL değerinin düşük olması performans açısından daha iyidir. DDR4 RAM’ler için 3200 MHz, DDR5 RAM’ler için 6000 MHz değeri standart frekans değeri olarak ele alınabilir.
Çift kanal RAM tercihi her zaman daha yüksek performans elde etmenizi sağlar. Tek bir 32 GB RAM yerine benzer özellikler taşıyan 2 adet 16 GB RAM kullanmayı tercih edebilirsiniz. Çift kanal (Dual-channel) ile 64-bit’lik veri yolu 128-bit’e çıkar. Bu durum işlemcinin her iki RAM’i de eş zamanlı olarak kullanmasını sağlar. Bu da performansın artması anlamına gelir. Tek kanal RAM ise bazı durumlarda darboğaza neden olarak sistem performansını aşağıya çekebilir.
HDD (Hard Disk) halen belirli amaçlarla kullanılsa da güncelliğini yitirmiş bir teknolojidir. Mekanik parçalara sahip HDD’ler düşük okuma/yazma sunarlar. SSD’ler ise mekanik parçaya sahip olmayan yeni nesil depolama çözümleridir. Yüksek okuma/yazma hızına ek olarak daha sessiz ve dayanıklıdır.
PC toplarken depolama tarafında önceliği SSD’den yana kullanmalısınız. SSD tarafında ise SATA ve NVMe seçeneklerini bir arada kullanabilirsiniz. Ancak iki teknoloji karşılaştırıldığında NVMe performans açısından açık ara öndedir. NVMe, M.2 SSD'lerin en hızlı türüdür diyebiliriz. HDD’leri ise nadiren ihtiyaç duyduğunuz verileri veya yedeklerinizi saklamak için uygun fiyatlarla büyük depolama alanı elde etmek için tercih edebilirsiniz.
SSD tercihinde bugün 256 GB seçeneği yaygın olsa da kullanım için kısa sürede yetersiz kalabilir. Özellikle de oyun amaçlı bir sistem topluyorsanız, 1 TB’ın altında SSD tercih etmemek uzun vadede daha doğru bir karar olacaktır. Ancak bütçeniz dahilinde ilk aşamada 512 GB SSD uygun olabilir. Anakartınız da destekliyorsa daha sonra SSD takviyesi ile depolama kapasitesini artırabilirsiniz. SSD sayesinde oyunlarda loading ekranları daha kısa sürecek ve bilgisayarınız çok daha kısa sürede açılacaktır.
Sistemin tüm bileşenlerine elektrik dağıtımından sorumlu olan güç kaynağı, bilgisayarların en kritik öneme sahip bileşenlerindendir. Güç kaynağı, prizden gelen AC elektriği DC’ye çevirir ve güvenli bir biçimde anakart ve ekran kartı gibi bileşenlere dağıtır. Çoğu zaman güç kaynağı seçimi ekran kartı veya işlemciye kıyasla ikinci planda kalabilir. Ancak yanlış güç kaynağı seçimi, sadece performans kaybına değil aynı zamanda diğer bileşenlerin zarar görmesine de neden olabilir.
Güç kaynaklarında önemli olan nokta watt cinsinden kapasitedir. Seçilen güç kaynağının, sistemin ihtiyacını karşılayabiliyor olması gerekir. Hatta sistemin güvenliği ve ilerleyen dönemdeki bileşen güncellemelerine zemin hazırlamak için %20’lik bir pay bırakmanın da faydası vardır.
Nasıl bir güç kaynağına ihtiyacınız olduğunu sistemin toplam TDP değerini yani güç tüketimini hesaplayarak bulabilirsiniz. Üreticiler her bir bileşen için bu değerleri size sunacaktır. Güncel sistemler için minimum 500-600 W kapasiteye sahip bir güç kaynağı yeterli olacaktır. Üst düzey sistemlerde ise 1000 W üzeri değerler sunan güç kaynağına ihtiyaç duyabilirsiniz.
İşlemci, anakart, ekran kartı ve RAM gibi temel bileşenlerin yanı sıra PC toplama aşamasında ilgilenmeniz gereken birçok farklı konu da bulunur. Örneğin, bugün olmazsa olmaz hale gelen Wi-Fi desteği, her masaüstü anakartta yer almayabilir. Bu nedenle harici olarak Wi-Fi kartı da almanız gerekebilir.
Özellikle oyuncu bilgisayarlarında sıklıkla yer alan RGB aydınlatmalar ise bir başka dikkat edilmesi gereken detaydır. Bu noktada RGB’ler ve aydınlatma üzerinde daha fazla kişiselleştirilebilirlik sunan ARGB seçeneği bulunur. RGB aydınlatmaları kullanabilmek için anakartın da desteklemesi gerektiğini unutmamalısınız. Anakartın yeterli desteği sunmadığı durumlarda kontrolcüler ve fan hub’ları kullanmayı tercih edebilirsiniz.
Bunların yanı sıra kurulum aşamasında tercih ettiğiniz bileşenlere göre kutu içerisinden çıkmayan uzatma kabloları, plastik kelepçeler, dönüştürücüler gibi ek kablo ve aparatlara da ihtiyaç duyabilirsiniz. Montaja başlamadan önce tüm gerekenleri dikkatli bir şekilde belirlemelisiniz.
PC montaj ve kurulum süreci, ilk defa yapanlar için karmaşık olabilir. Ancak oldukça basit adımlardan oluşan bir süreçtir. Toplama PC montaj sürecinde şu adımları izleyebilirsiniz:
Desktop kasa toplama sürecinde tüm bileşenlerin bir bütünü oluşturacağını unutmamalısınız. Bu nedenle seçeceğiniz her bir donanım, diğerleriyle uyumlu bir şekilde çalışabiliyor olmalıdır. Söz konusu uyum, soket tipinden tutun fiziksel boyutlara kadar pek çok şekilde karşınıza çıkacaktır. Örneğin, anakart ile işlemcinin benzer soket türünü kullanıyor olması gerekir. Benzer bir durum RAM ve anakart için de geçerlidir. Öte yandan ekran kartını fiziksel olarak kasaya yerleştirebilmek de uyumluluğun bir diğer boyutudur.
PC toplarken uyumluluk, performans noktasında da karşınıza çıkacaktır. Seçtiğiniz tüm bileşenler bir arada çalışacağından performans yönünden de birbirlerine uyum sağlayabilmelidir. Örneğin, ekran kartınızın çok güçlü olduğunu varsayalım. İşlemciniz ise daha eski nesil ve yavaş olsun. İşlemcinin, ekran kartından gelen veriyi yeterli hızda işleyemediği durumda darboğaz (bottleneck) oluşur. Ekran kartı ne kadar güçlü olursa olsun performansı işlemcinin hızı ile sınırlanır. Bu durumun yaşanmaması için bileşenlerin performansı arasında uyum olmalıdır.
