SSD nedir, ne işe yarar ve türleri nelerdir?

SSD türleri arasında seçim yaparken sadece depolama ve hız değil aynı zamanda fiziksel form, bağlantı biçimleri ve protokolleri gibi dikkat etmeniz gereken birçok farklı nokta bulunur. Örneğin, 2.5 inç SATA SSD’ler ile M.2 SSD’lerin bağlantı biçimi oldukça farklıdır. Ancak SATA veya NVMe türünde M.2 SSD’lerle de karşılaşabilirsiniz.

2.5 inç SATA SSD

2.5 inç SATA SSD modelleri bu boyuttaki HDD’ler ile neredeyse aynı fiziksel forma sahiptir. Çoğunlukla 2.5 inç HDD’lerin kullanıldığı sistemleri güncellemek için tercih edilirler. Aynı zamanda diğer türlere kıyasla daha düşük hızlar sunsalar da uygun maliyetleri nedeniyle halen masaüstü bilgisayarlarda tercih edilirler.

M.2 SSD

M.2 SSD’ler ile HDD döneminden bu yana alışageldik depolama birimlerinde köklü bir değişim gerçekleşti. Fiziksel yapıları nedeniyle M.2 SSD’leri RAM’lere benzetmek mümkündür. İnce bir devre kartından ibaret olan M.2 SSD’ler doğrudan anakart üzerinde yer alan yuvaya yerleştirilir. 2.5 inç SSD’lerde olduğu gibi herhangi bir kablo bağlantısına ihtiyaç duyulmaz.

M.2 SSD seçiminde hız ve form konusuna dikkatle yaklaşmanız gerekir. Her M.2 SSD size yüksek hızlar sunamayabilir. SATA M.2 SSD’lerde maksimum teorik hız 600 MB/s’dir. Güncel NVMe SSD’lerde ise 3.000 MB/s seviyesi ortalama hız olarak kabul edilir. Hatta yeni nesillerde 10.000 MB/s üzerinde hızlardan söz edilebilir.

Sisteminiz için yeni bir M.2 SSD alırken boyutları da iki kez kontrol etmelisiniz. 2230, 2242, 2260, 2280 ve 22110 gibi farklı kodlara sahip M.2 SSD’ler bulunur. Bu kodlamada 22 standart olan genişliği, diğer kısım ise uzunluğu ifade eder. Çoğu zaman anakartınız üzerindeki alana, daha küçük boyutlu SSD’leri de yerleştirebilirsiniz. Ancak tahmin edebileceğiniz gibi bu durumun tersi mümkün değildir. Bu nedenle SSD seçiminde, anakartınızın desteklediği maksimum M.2 SSD boyutunu göz önünde bulundurmalısınız. 

NVMe (PCIe) SSD

M.2 SSD’ler ilk piyasaya sürüldüğünde önceki nesilden gelen SATA protokolünü kullanıyordu. Yani asıl değişim fiziksel ve bağlantı biçimindeydi. Hızlar ise çoğu zaman 2.5 inç ve M.2 SATA SSD’ler söz konusu olduğunda benzerdi. NVMe ise hızla SATA protokolünün yerini alan yeni nesil bağlantı protokolüdür. Anakartın PCIe hatlarını kullanan NVMe SSD’ler ile teorik olarak 12.000 MB/s’nin üzerinde okuma-yazma hızlarına erişmek mümkündür.

Yeni bir sistem topluyorsanız veya mevcut olanı güncelliyorsanız, veri depolama ürünleri tercihinde epey zaman harcamanız gerekebilir. Farklı bağlantı türleri, boyutlar, kapasiteler ve okuma-yazma hızlarının söz konusu olduğu SSD çeşitleri arasında doğru olanı bulmak kritik öneme sahiptir. Bu aşamada bazı noktalara dikkat ederek seçiminizi şekillendirebilirsiniz.

Güncel sistemler için SSD kullanımı olmazsa olmazlardan biridir; keza oyun bilgisayarlarında bu gereksinim çok daha yüksektir. SSD, oyunlarda yükleme ekranlarını kısaltırken aynı zamanda dokuların da daha hızlı yüklenmesini sağlar. Böylelikle bazen birkaç dakikaya çıkabilen yükleme ekranları saniyelerle ölçülür hale gelir. Özellikle açık dünya oyunları çok daha akıcı hale gelir ve oyunda haritanın tam olarak yüklenememesi sorunu neredeyse ortadan kalkar.

SSD’nin oyun performansına etkisini artıran bir diğer durum ise DirectStorage teknolojisidir. Windows 11 ile birlikte gelen bu yeni nesil teknoloji ile oyun verileri doğrudan ekran kartına aktarılır. İlk olarak Xbox Series X/S için geliştirilen bu teknoloji sayesinde SSD ile ekran kartı arasındaki iletişim güçlenir. Bu sayede yüksek okuma yazma hızlarına sahip NVMe SSD’ler ve ekran kartları, gecikme veya darboğaz yaşanmadan iletişim kurar.

Oyun konsollarında SSD kullanımı

Yüksek performansın öncelikli olduğu oyun konsollarında, SSD kullanımı bir tercihten çok standart haline gelmiş durumdadır. Xbox Series X/S, PlayStation 5 ve PS5 Pro gibi güncel konsollar halihazırda SSD ile sunulurken önceki nesillerde ise depolama olarak HDD tercih ediliyordu. Bu noktada kullanıcılar, mevcut HDD’yi SSD ile güncellemeyi veya harici SSD’leri kullanma yoluna başvuruyordu. Güncel konsollarda da dahili depolamanın yetersiz kaldığı durumlarda, harici SSD kullanımı oldukça yaygındır. Bu sayede cihaza herhangi bir müdahalede bulunmadan depolama sorununu çözmek mümkündür.